Gouden dukaat: waarde, gewicht en geschiedenis
De gouden dukaat is de bekendste historische gouden munt van Nederland. De eerste exemplaren met de staande ridder werden in 1586 geslagen, en de munt wordt tot op de dag van vandaag uitgegeven. Veel Nederlanders hebben er een in huis, vaak uit een erfenis of als cadeau. In dit artikel leest u wat een dukaat precies is, hoeveel goud erin zit en hoe u de waarde bepaalt.
- Een enkele gouden dukaat weegt 3,494 gram en heeft een goudgehalte van 983 duizendsten. Dat is 3,4346 gram puur goud.
- De dubbele dukaat weegt 6,988 gram en bevat ongeveer 6,87 gram puur goud.
- De goudwaarde berekent u door het pure goud te vermenigvuldigen met de goudprijs per gram.
- Oude jaartallen en zeldzame uitgaven kunnen een verzamelwaarde hebben die boven de goudwaarde ligt.
Wat is een gouden dukaat?
De dukaat is van oorsprong een handelsmunt: een gouden munt met een vast gewicht en gehalte, bedoeld voor de internationale handel. Juist die vaste kwaliteit maakte de Nederlandse dukaat eeuwenlang geliefd bij kooplieden, van de Oostzee tot Azië. De munt heeft geen nominale waarde. De waarde zat en zit in het goud zelf.
De eerste dukaat met de staande ridder werd in 1586 geslagen in de Republiek der Verenigde Nederlanden. De dubbele dukaat volgde in 1612 in Friesland. Het ontwerp is in ruim vier eeuwen opvallend weinig veranderd. Dat maakt de dukaat tot een van de oudste munttypen ter wereld die nog steeds worden geslagen.
Specificaties: gewicht en goudgehalte
De dukaat is niet van puur goud, maar zit daar dicht tegenaan. Het gehalte is 983 duizendsten, wat neerkomt op ongeveer 23,6 karaat. Dat gehalte is al eeuwen de vaste standaard voor de Nederlandse dukaat.
| Kenmerk | Enkele dukaat | Dubbele dukaat |
|---|---|---|
| Totaalgewicht | 3,494 gram | 6,988 gram |
| Goudgehalte | 983/1000 | 983/1000 |
| Puur goud | 3,4346 gram | 6,8692 gram |
| Doorsnede | 21 mm | 26 mm |
Hoe gehaltes en karaten zich tot elkaar verhouden, leest u in ons artikel over karaat en goudgehalte.
De ridder en het tableau: zo ziet een dukaat eruit
Op de voorzijde staat een geharnaste ridder met een zwaard in de ene hand en een bundel pijlen in de andere. De pijlen staan voor de samenwerkende gewesten. Rond de ridder staat een afkorting van de Latijnse spreuk Concordia res parvae crescunt, vrij vertaald: eendracht maakt macht. Ook het jaartal staat op deze zijde.
Op de keerzijde staat een versierd vierkant vlak, het tableau, met een Latijnse tekst. Die tekst verklaart dat het om een gouden munt gaat die is geslagen volgens de wet van het rijk. Dat was vroeger de garantie voor handelaren dat gewicht en gehalte klopten.
Wat is een gouden dukaat waard?
De waarde van een dukaat bestaat uit twee delen: de goudwaarde en een eventuele verzamelwaarde.
De goudwaarde berekenen
De goudwaarde is de ondergrens en eenvoudig uit te rekenen. U vermenigvuldigt het pure goud in de munt met de goudprijs per gram. Een rekenvoorbeeld: bij een goudprijs van 110 euro per gram is het goud in een enkele dukaat 3,4346 keer 110, dus ongeveer 378 euro waard. Voor een dubbele dukaat is dat 6,8692 keer 110, ongeveer 756 euro.
Dit is een rekenvoorbeeld en geen actuele koers. De prijs van dit moment vindt u op onze pagina met de actuele goudprijs.
De verzamelwaarde
Bij veel dukaten komt daar een verzamelwaarde bij. Die hangt af van drie dingen.
- Jaartal en zeldzaamheid. Dukaten uit de zeventiende en achttiende eeuw en jaren met een kleine oplage zijn gewilder dan veelvoorkomende jaartallen.
- Staat van de munt. Een gave munt zonder krassen, deuken of soldeersporen is meer waard dan een munt die als hanger is gedragen.
- Uitvoering en verpakking. Moderne dukaten worden in een hoge, spiegelende kwaliteit geslagen en geleverd in een etui met certificaat. Compleet en onbeschadigd zijn ze het meest gewild.
De moderne dukaat is vooral een verzamelobject. De oplagen zijn klein: van recente jaargangen zijn enkele honderden stuks geslagen. Daardoor hebben nieuwe dukaten doorgaans een verzamelwaarde boven de pure goudwaarde.
Dukaat, gouden tientje of moderne beleggingsmunt?
De dukaat wordt vaak in één adem genoemd met het gouden tientje, de andere bekende Nederlandse gouden munt. Het tientje is groter en heeft een lager gehalte. Moderne beleggingsmunten zoals de Krugerrand zijn weer een stuk zwaarder en zijn gemaakt om goud in grotere hoeveelheden te bezitten.
| Munt | Totaalgewicht | Gehalte | Puur goud |
|---|---|---|---|
| Gouden dukaat | 3,494 gram | 983/1000 | 3,43 gram |
| Gouden tientje | 6,72 gram | 900/1000 | 6,05 gram |
| Krugerrand | 33,93 gram | 916,7/1000 | 31,10 gram |
Meer over het tientje leest u in ons artikel over de waarde van het gouden tientje. Zoekt u goud als belegging, bekijk dan onze beleggingsmunten.
Een gouden dukaat verkopen
Heeft u een dukaat geërfd of gekregen, kijk dan eerst naar het jaartal en de staat. Een gewone, gedragen dukaat wordt meestal verhandeld op basis van de goudwaarde. Bij een oud jaartal of een bijzonder gave munt kan het lonen om ook naar de verzamelwaarde te laten kijken. Poets de munt in geen geval op: poetsen beschadigt het oppervlak en verlaagt de verzamelwaarde.
Meer over het verschil tussen goudwaarde en verzamelwaarde leest u op onze pagina over gouden munten verkopen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel goud zit er in een gouden dukaat?
Hoe bereken ik de waarde van een gouden dukaat?
Is een gouden dukaat 24 karaat?
Wordt de gouden dukaat nog steeds geslagen?
Geraadpleegde bronnen
- Greysheet: Netherlands to issue 2026 gold ducats (geschiedenis sinds 1586 en 1612)
- Coin World: Netherlands marks ducat anniversary on one-year type
- CoinWeek: Netherlands to issue proof gold and double gold ducats in 2025
Gouden munten kopen of verkopen?
Bekijk onze beleggingsmunten of lees hoe u goud aan ons verkoopt. De koers van dit moment staat op de pagina met de actuele goudprijs. U bent ook welkom in onze winkels in Rotterdam (Nieuwe Binnenweg 444B) en Roosendaal (Roselaar 1A).
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen beleggingsadvies. Beleggen in edelmetalen kent risico's. Raadpleeg bij twijfel een onafhankelijk financieel adviseur.