Hoe ontstaat goud eigenlijk?

Al het goud dat ooit op aarde is gevonden, in elke ring, munt en goudbaar, is ouder dan onze planeet zelf. Goud kan namelijk niet op aarde ontstaan en ook niet gemaakt worden. In dit artikel lees je waar goud écht vandaan komt, hoe het in de aardkorst terechtkwam en waarom die kosmische herkomst precies de reden is dat goud al duizenden jaren waardevol is.

Geboren in de ruimte

Goud is een chemisch element (Au, atoomnummer 79) en elementen zwaarder dan ijzer kunnen alleen ontstaan onder de meest extreme omstandigheden in het heelal. Wetenschappers wijzen twee kosmische gebeurtenissen aan als goudfabrieken: supernova's, de explosies van zware sterren aan het einde van hun leven, en vooral botsingen tussen neutronensterren. Bij zo'n botsing komt in seconden zoveel energie vrij dat lichtere atoomkernen samensmelten tot zware elementen zoals goud en platina.

In 2017 namen astronomen zo'n neutronensterbotsing voor het eerst direct waar. De schatting: bij die ene botsing ontstond een hoeveelheid goud vele malen groter dan de massa van de aarde. Het goud aan jouw vinger is dus letterlijk sterrenstof, miljarden jaren oud.

Hoe kwam het goud in de aarde?

Toen de aarde zo'n 4,5 miljard jaar geleden ontstond uit een wolk van gas en stof, zat daar ook goud in. Het meeste daarvan zonk tijdens de vorming van de planeet naar de kern, samen met ijzer. Het goud dat wij kunnen delven zit in de aardkorst en kwam daar grotendeels later terecht, aangevoerd door een bombardement van meteorieten in de jonge jaren van de aarde.

Diep in de aardkorst doet de natuur vervolgens het concentratiewerk. Heet, mineraalrijk water perst zich door scheuren in het gesteente en zet daar over miljoenen jaren goud af in aders, vaak samen met kwarts. Waar zulke aders door erosie aan het oppervlak komen, spoelen goudkorrels in rivieren: het bekende goudzoekersgoud.

Waarom is goud zo zeldzaam?

Alle ooit gedolven goud ter wereld samen past in een kubus van ruwweg 22 bij 22 meter. De jaarlijkse mijnproductie voegt daar maar enkele procenten aan toe, en nieuwe grote vondsten worden steeds schaarser en duurder om te winnen. Die harde natuurlijke schaarste is het fundament onder de waarde van goud: er kan simpelweg niet zomaar meer van gemaakt worden, in tegenstelling tot geld.

Kan goud niet gewoon gemaakt worden?

Technisch kan het: in deeltjesversnellers zijn ooit minuscule hoeveelheden goudatomen gecreëerd. Maar de kosten daarvan zijn miljarden keren hoger dan de goudprijs, en dat zal met de huidige natuurkunde niet veranderen. De alchemistendroom van goud maken uit lood blijft dus precies dat: een droom. Al het verhandelbare goud komt uit de mijn of uit recycling van bestaand goud.

Van gouderts tot goudbaar

Gedolven erts bevat vaak maar enkele grammen goud per ton gesteente. Het goud wordt eruit gewonnen, geraffineerd tot een zuiverheid van 999,9 per duizend en door gecertificeerde smelters zoals Umicore, C.Hafner en Heimerle+Meule tot baren gegoten of geslagen. Elke baar krijgt een uniek nummer en certificaat. Precies die baren vind je in ons assortiment goudbaren, en hetzelfde goud wordt gemunt tot beleggingsmunten zoals de Krugerrand.

Sterrenstof in je kluis

Wie fysiek goud bezit, bezit dus materie die in een kosmische explosie is ontstaan, met de aarde meereisde en door de natuur over miljarden jaren werd geconcentreerd. Onvervangbaar, onvermeerderbaar en daarom al vijfduizend jaar het fundament onder vermogen. Hoe je daar zelf mee start lees je in beleggen in goud voor beginners.

Veelgestelde vragen

Waar komt goud oorspronkelijk vandaan?

Uit de ruimte: goud ontstaat bij supernova-explosies en vooral bij botsingen tussen neutronensterren. Het goud op aarde is ouder dan de planeet zelf en kwam grotendeels via meteorieten in de aardkorst terecht.

Kan er nieuw goud gemaakt worden?

Praktisch niet. In deeltjesversnellers zijn slechts minuscule hoeveelheden atomen gemaakt tegen astronomische kosten. Al het verhandelbare goud komt uit mijnbouw of recycling.

Hoeveel goud is er in totaal op aarde gedolven?

Al het ooit gedolven goud past samen in een kubus van ruwweg 22 bij 22 meter. Die schaarste is de basis van de waarde van goud.

Lees ook: de goudprijs verwachting volgens de grote banken en wat is een gouden tientje waard.