Wat doet goud bij renteverhogingen? Drie Fed-cycli geven antwoord
De ECB heeft de rente verhoogd en de Federal Reserve besluit woensdag mogelijk hetzelfde. Veel goudbezitters vrezen zulke renteverhogingen, want goud keert geen rente uit. Toch laat onderzoek van de World Gold Council zien dat goud in alle drie de vorige Amerikaanse verhogingscycli per saldo in waarde steeg. De geschiedenis is genuanceerder dan de vuistregel.
- In theorie is een hogere rente slecht voor goud: sparen en obligaties leveren dan meer op, goud niets.
- De praktijk: tijdens de Fed-verhogingscycli van 1999 tot 2001, 2004 tot 2007 en 2015 tot 2019 boekte goud een positief rendement.
- Tijdens de cyclus van 2004 tot 2007 steeg goud zelfs met gemiddeld 20,8 procent per jaar.
- Vooral na de laatste renteverhoging presteerde goud sterk: na de cyclus van 2004 tot 2007 volgde binnen een jaar nog eens 18,8 procent koerswinst.
- Niet de nominale rente maar de reele rente, na aftrek van inflatie, is historisch gezien de belangrijkste hefboom voor goud.
Waarom rente en goud met elkaar botsen
De redenering klinkt logisch. Goud betaalt geen rente en geen dividend. Stijgt de rente op spaargeld en staatsobligaties, dan groeien de zogeheten alternatieve kosten van goudbezit: elk jaar dat u goud aanhoudt, loopt u de rente mis die een obligatie wel had opgeleverd. Bovendien maakt een hogere Amerikaanse rente de dollar vaak sterker, en een sterke dollar drukt doorgaans de goudprijs in dollars.
Op korte termijn klopt dit mechanisme regelmatig. Wie deze zomer de goudmarkt volgde, zag de prijs meermaals dalen op dagen dat de kans op een Fed-verhoging toenam. Toch vertelt die dagelijkse reflex maar de helft van het verhaal. Over hele cycli gemeten ontstaat een ander beeld.
Drie verhogingsrondes, drie keer een positief resultaat
De World Gold Council, de onderzoeksorganisatie van de goudsector, onderzocht hoe goud presteerde tijdens de drie Amerikaanse verhogingscycli sinds eind jaren negentig. De uitkomst verrast veel beleggers.
Tijdens de cyclus van 1999 tot 2001 boekte goud een bescheiden maar positief rendement van 2,2 procent op jaarbasis. Tijdens de cyclus van 2004 tot 2007, toen de Fed de rente stapsgewijs optrok naar 5,25 procent, steeg goud met maar liefst 20,8 procent per jaar. En tijdens de meest recente ronde, van eind 2015 tot begin 2019, kwam het jaarrendement uit op 7,2 procent. In geen van de drie cycli daalde goud dus per saldo, ondanks fors stijgende beleidsrentes.
Hoe kan dat? Renteverhogingen komen zelden uit het niets. Centrale banken verhogen juist omdat de inflatie hoog is of de economie oververhit raakt, en precies die omstandigheden voeden de vraag naar goud als waardevast bezit. De rente stijgt dan wel, maar de inflatie vaak net zo hard of harder.
Na de laatste verhoging wordt het pas echt interessant
Hetzelfde onderzoek bevat nog een opvallende bevinding: goud presteert historisch gezien vooral sterk nadat een verhogingscyclus is afgelopen. Na de laatste renteverhoging van de cyclus van 2004 tot 2007 steeg goud binnen een maand met 7,0 procent, binnen drie maanden met 13,1 procent en binnen twaalf maanden met 18,8 procent. De onderzoekers concluderen dat niet zozeer de hoogte van de rente telt, maar de omslag in het beleid: het moment waarop verkrappen overgaat in pauzeren of verruimen.
Voor de huidige situatie is dat een relevant inzicht. De markten kijken woensdag niet alleen naar de vraag of de Fed verhoogt, maar vooral naar het signaal over wat daarna komt. Een verhoging die als laatste van de reeks wordt gepresenteerd, kan voor goud dus heel anders uitpakken dan een verhoging met de boodschap dat er meer volgen.
Reele rente telt zwaarder dan nominale rente
Wie een verklaring zoekt, komt telkens uit bij de reele rente: de rente na aftrek van inflatie. Analyses van de samenhang tussen rente en goud over de afgelopen vijftig jaar laten zien dat goud vooral sterk presteert wanneer de reele rente negatief is of daalt, ongeacht wat de nominale rente doet.
Dat is precies de situatie van dit moment. De Amerikaanse inflatie bedraagt 3,4 procent, de eurozone-inflatie 3,3 procent. Vooral voor de Europese spaarder is de rekensom ongunstig: bij 2,50 procent depositorente en 3,3 procent inflatie blijft per saldo een negatieve reele vergoeding over. Zolang dat zo blijft, is de concurrentie van sparen voor goud beperkt. Meer over deze hefboom leest u in ons artikel over de invloed van de dollar en obligatierente op goud.
Wat kan dit betekenen voor de goudprijs?
- In alle drie de vorige Fed-verhogingscycli steeg goud per saldo; het patroon kan zich herhalen, al biedt het verleden geen garantie.
- Nadert de cyclus zijn einde, dan begint historisch gezien juist de sterkste periode voor goud.
- De reele rente op Europees spaargeld is negatief en de inflatie blijft volgens de ECB nog tot in 2028 boven de doelstelling.
- Op korte termijn reageert goud vaak negatief op onverwacht strenge signalen van centrale banken.
- Blijkt de inflatie sneller te dalen dan verwacht, dan stijgt de reele rente en verliest goud een belangrijke steunpilaar.
- De cyclus van 1999 tot 2001 laat zien dat het rendement tijdens verhogingen ook bescheiden kan blijven.
Dit zijn scenario's op basis van historische patronen, geen voorspellingen. Elke cyclus kent zijn eigen omstandigheden.
Wat betekent dit voor u?
Voor Nederlandse goudbezitters is de belangrijkste les dat een renteverhoging op zichzelf geen reden tot paniek is. De vuistregel dat hogere rente automatisch lagere goudprijzen betekent, vindt in de cijfers van hele cycli weinig steun. Wat op korte termijn wel vaak gebeurt, is extra beweeglijkheid rond rentevergaderingen, zoals ook deze week te verwachten valt.
Wie goud koopt als langetermijnbescherming van vermogen, kijkt daarom beter naar de reele rente en de inflatievooruitzichten dan naar een individueel Fed-besluit. Bij een goudprijs van ongeveer 120 euro per gram en een Europese spaarrente die onder de inflatie ligt, blijft die afweging voor veel huishoudens actueel. Hoe u daarmee begint, leest u in onze gids beleggen in goud voor beginners.
Veelgestelde vragen
Daalt goud altijd als de rente stijgt?
Nee. Op dagbasis reageert goud vaak negatief op rentenieuws, maar over de drie complete Amerikaanse verhogingscycli sinds 1999 boekte goud telkens een positief totaalrendement.
Wat is belangrijker voor goud: de nominale of de reele rente?
Historisch gezien de reele rente. Goud presteert doorgaans het sterkst wanneer de rente na aftrek van inflatie negatief is of daalt.
Wanneer presteerde goud het best rond renteverhogingen?
Vooral in de periode direct na de laatste verhoging van een cyclus. Na de cyclus van 2004 tot 2007 steeg goud binnen twaalf maanden met 18,8 procent.
Betekent dit dat ik nu goud moet kopen?
Dat is een persoonlijke afweging die afhangt van uw situatie en doelen. Dit artikel beschrijft historische patronen; het is geen aan- of verkoopadvies.
Geraadpleegde bronnen
- World Gold Council, The impact of monetary policy on gold
- Bullion Trading LLC, Gold and Interest Rates: 50-Year Relationship Explained
- Kitco News, Wall Street turns bullish on gold price ahead of the Fed (11 september 2026)
- U.S. Bureau of Labor Statistics, Consumer Price Index, August 2026 (11 september 2026)
Bekijk de actuele goudprijs, lees wat de grote banken verwachten van de goudprijs, of verken ons aanbod goudbaren en gouden munten.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen beleggingsadvies. Beleggen in edelmetalen kent risico's. Raadpleeg bij twijfel een onafhankelijk financieel adviseur.
