Echt goud herkennen: zo test u of uw goud echt is

Is dit goud wel echt? Het is een van de eerste vragen die opkomt bij wie een goudbaar, een gouden munt of een geërfd sieraad in handen heeft. Het goede nieuws: echtheid is goed te controleren, met een aantal eenvoudige checks die u zelf kunt doen en met professionele tests die in enkele seconden uitsluitsel geven. In deze gids leest u welke methodes er zijn, wat elke test wel en niet aantoont en waarom de plek waar u koopt uiteindelijk de belangrijkste zekerheid biedt.

Waarom deze vraag terecht is

Vervalst goud bestaat echt. Uit de praktijk van munthandelaren en testlaboratoria zijn gevallen bekend van dik vergulde Krugerrands van wolfraam, baren waarin staafjes of plaatjes wolfraam waren verwerkt en zelfs een professioneel gemaakte baar met een massieve wolfraamkern onder een laag echt goud. Ook van een bekende populaire beleggingsbaar van 1 troy ounce circuleren kopieën met een koperkern. Tegelijk is het belangrijk om dit in perspectief te zien: bij grote testprogramma's blijkt slechts een handvol stukken op tienduizenden onderzochte munten en baren vals, en de London Bullion Market Association, de organisatie achter de wereldwijde kwaliteitsstandaard voor goudbaren, noemt de kans dat een valse baar de professionele Londense markt binnenkomt uiterst klein. Het risico zit vrijwel altijd bij aankopen buiten de gevestigde handel: via particulieren, onbekende webshops of aanbiedingen die te mooi zijn om waar te zijn.

Stap 1: lees wat er op het goud staat

De eerste controle kost niets en vergt alleen goede ogen of een loep. Gouden sieraden die in Nederland te koop worden aangeboden, moeten door een waarborginstelling zijn gekeurd. Voldoet het stuk aan de wettelijke eisen, dan slaat de keurder een gehalteteken in dat aangeeft hoeveel goud het bevat, bijvoorbeeld 585 voor 14 karaat of 750 voor 18 karaat. De Rijksoverheid verwijst voor een overzicht van alle tekens naar de keurtekenplaat van de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur. Let op: een gebruikt sieraad dat opnieuw is gekeurd, krijgt soms alleen een keurteken. Het ontbreken van een volledig setje stempels betekent bij tweedehands stukken dus niet automatisch dat er iets mis is. Hoe de gehaltes en karaataanduidingen precies werken, leest u in onze gids over karaat en goudgehalte.

Bij goudbaren kijkt u naar het stempel van de raffinadeur, het gewicht, het gehalte (bij beleggingsbaren doorgaans 999,9) en het serienummer. Dat serienummer moet overeenkomen met het nummer op het bijgeleverde certificaat. Geslagen baren worden doorgaans geleverd in een gesealde verpakking waarin het certificaat is verwerkt: laat die seal intact, want een onbeschadigde originele verpakking is zelf een belangrijk echtheidskenmerk. Kies bovendien bij voorkeur voor baren van producenten die zijn geaccrediteerd door de LBMA; wat die accreditatie inhoudt, leggen wij uit in ons artikel over LBMA en Good Delivery.

Stap 2: eenvoudige tests voor thuis

Een aantal controles kunt u zonder apparatuur uitvoeren. Ze bewijzen geen echtheid, maar halen wel de grofste vervalsingen eruit.

De magneettest. Goud is niet magnetisch. Blijft een munt of baar aan een sterke magneet hangen, dan weet u direct dat er iets niet klopt. De omgekeerde conclusie geldt helaas niet: ook veelgebruikte vervangers zoals wolfraam, koper en lood zijn niet of nauwelijks magnetisch, dus een stuk dat de magneettest doorstaat kan nog steeds vals zijn.

Afmetingen en gewicht. Producenten en munthuizen publiceren de exacte specificaties van hun baren en munten: gewicht, diameter of lengte en breedte, en dikte. Weeg het stuk op een precisieweegschaal en meet het na met een schuifmaat. Een vervalsing van een metaal met een lagere dichtheid, zoals lood of koper, moet merkbaar groter of dikker zijn om hetzelfde gewicht te halen.

De dichtheidstest. Wie het grondiger wil aanpakken, bepaalt de dichtheid via waterverplaatsing: weeg het stuk, dompel het onder in water en bereken uit het verplaatste volume de dichtheid. Puur goud heeft een dichtheid van 19,3 gram per kubieke centimeter. De tabel hieronder laat zien waarom deze test veel metalen ontmaskert, maar één belangrijke uitzondering kent.

U ziet het probleem meteen: wolfraam heeft vrijwel exact dezelfde dichtheid als goud. Een baar met een wolfraamkern heeft dus het juiste gewicht én de juiste afmetingen en glipt door elke dichtheidstest heen. Precies daarom gebruiken vervalsers dit metaal, en precies daarom zijn thuistests nooit het hele verhaal.

Stap 3: professionele tests bij de handelaar

Gevestigde goudhandelaren en keurders beschikken over apparatuur die veel verder kijkt dan een weegschaal.

XRF-analyse. De bekendste methode is röntgenfluorescentie, kortweg XRF. Zo'n apparaat bestraalt het metaal kort met röntgenstraling en leest uit de weerkaatste straling af welke elementen erin zitten en in welke verhouding. De meting duurt circa een halve minuut, beschadigt het stuk niet en toont direct het goudgehalte en de overige legeringsmetalen. Eén beperking is belangrijk om te kennen: röntgenstraling dringt maar ongeveer een honderdste millimeter in het oppervlak door. Een dik verguld stuk kan daardoor aan de buitenkant perfect scoren. Professionals combineren XRF daarom met gewichts- en maatcontrole of met een van de tests hieronder.

Geleidbaarheidsmeting. Elk metaal geleidt elektriciteit op zijn eigen manier. Moderne geleidbaarheidsmeters sturen een signaal door het hele stuk heen en herkennen daarmee ook een afwijkende kern. Uit de testpraktijk blijkt dat recente apparatuur vervalsingen met wolfraam vrijwel altijd aanwijst. Dit is dan ook de methode die het gat dicht dat de dichtheidstest laat vallen.

Ultrasoonmeting. Bij baren wordt daarnaast ultrasoon geluid gebruikt. De geluidsgolf reist met een vaste snelheid door massief goud; een kern van ander materiaal of een holte verraadt zich door een afwijkende echo. De methode werkt vooral goed op baren met gladde vlakken.

De ouderwetse zuurtest. Bij sieraden wordt soms nog een zuurtest gedaan op een kras van het metaal. Die test zegt iets over het gehalte aan het oppervlak, maar beschadigt het stuk licht en is voor beleggingsgoud in sealverpakking af te raden.

Moderne techniek: het goud krijgt een digitaal paspoort

De sector zelf investeert ondertussen flink in echtheidscontrole. De LBMA heeft binnen haar Gold Bar Integrity-programma specificaties opgesteld voor fysieke veiligheidskenmerken op grote handelsbaren en kilobaren, gekoppeld aan een database waarin van elke baar het serienummer, het gehalte, het merk en de productiedatum worden vastgelegd. Zo wordt elke baar van bron tot kluis te volgen. Voor consumenten bestaan vergelijkbare oplossingen: zo legt de technologie Veriscan van raffinadeur MKS PAMP het microscopische oppervlakteprofiel van een baar vast, zodat die later met een scanner aan de productiedatabase te koppelen is. De praktische les voor u als koper: kies voor baren van grote, geaccrediteerde producenten, want juist die zijn het beste controleerbaar.

De belangrijkste bescherming: waar u koopt

Alle tests samen leiden tot een simpele conclusie. Wie goud koopt bij een gevestigde handelaar met een fysiek adres, ontvangt producten van geaccrediteerde raffinadeurs en munthuizen, in originele verpakking en met certificaat, en kan het goud desgewenst laten testen terwijl hij erbij staat. Wie goud koopt van een onbekende partij zonder controleerbare herkomst, moet zelf voor laboratorium spelen. Dat verschil bepaalt uw risico veel sterker dan welke thuistest dan ook. Twijfelt u over goud dat u al in bezit heeft, bijvoorbeeld uit een erfenis, laat het dan testen bij een handelaar die met XRF-apparatuur werkt. Dat kost weinig tijd en u weet meteen waar u aan toe bent, ook als u overweegt het goud te verkopen.

Begint u net met edelmetaal, lees dan ook onze gids beleggen in goud voor beginners. En heeft u uw goud eenmaal gecontroleerd, bewaar het dan goed: in ons artikel over goud veilig opslaan leest u hoe.

Veelgestelde vragen

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen beleggingsadvies. De beschreven testmethodes geven geen absolute garantie; laat waardevol goud bij twijfel altijd door een professional beoordelen. Beleggen in edelmetalen kent risico's. Raadpleeg bij twijfel een onafhankelijk financieel adviseur.