ETF-beleggers verkopen goud, maar centrale banken kopen door
Op de goudmarkt spelen dit jaar twee tegengestelde krachten. Westerse ETF-beleggers verkochten de afgelopen maanden per saldo goud, terwijl centrale banken juist in hoog tempo bleven kopen. Nu de Federal Reserve deze week over de rente beslist, loont het om deze structurele stromen achter de dagkoersen te begrijpen.
- Goud-ETF's noteerden in mei een netto uitstroom van 16 ton, en volgens Standard Chartered stond eind juni zo'n 298 ton ETF-goud "onder water".
- Centrale banken kochten in het eerste kwartaal van 2026 netto 244 ton goud, meldt de World Gold Council.
- Goud is volgens een ECB-rapport met circa 27 procent van de mondiale reserves nu een grotere reservepost dan Amerikaanse staatsobligaties.
- De tweedeling verklaart waarom goud ondanks de correctie sinds januari boven de 4.000 dollar blijft.
Twee gezichten van dezelfde goudmarkt
Wie alleen naar de dagkoers kijkt, ziet een goudmarkt die sinds de piek van januari flink is afgekoeld. Goud bereikte begin dit jaar een recordprijs van bijna 5.600 dollar per troy ounce en zakte in juni tijdelijk tot rond de 4.000 dollar, een correctie van ongeveer 29 procent. Achter die beweging gaan echter twee heel verschillende groepen kopers en verkopers schuil.
Aan de ene kant staan westerse beleggers die goud kopen via beursgenoteerde fondsen, de zogeheten ETF's. Zij reageren sterk op de Amerikaanse rente en verkochten de afgelopen maanden per saldo. Aan de andere kant staan centrale banken, die goud kopen als strategische reserve en zich weinig aantrekken van de waan van de dag. Die tweedeling bepaalt in belangrijke mate hoe de goudprijs op het rentebesluit van deze week kan reageren.
Wat stroomt er uit de ETF's?
Volgens cijfers van de World Gold Council verlieten in mei per saldo 16 ton goud de wereldwijde goud-ETF's. Volgens persbureau Reuters hield de uitstroom begin juni aanvankelijk aan, al waren er ook weken met de sterkste instroom sinds medio april. Analisten van Standard Chartered berekenden eind juni dat ongeveer 298 ton ETF-goud, met een waarde van zo'n 38 miljard dollar, bij een goudprijs van 4.000 dollar minder waard is dan de gemiddelde aankoopprijs van de houders. Dat goud staat in jargon "onder water".
De verklaring ligt vooral bij het gedraaide rentebeeld. Waar beleggers vorig jaar nog rekenden op renteverlagingen, houdt de markt nu serieus rekening met verdere verhogingen door de Federal Reserve. Een hogere rente maakt sparen en obligaties aantrekkelijker ten opzichte van goud, dat geen rente uitkeert. Carsten Menke van Julius Baer vatte het samen: ETF-stromen zijn nauw verbonden met het Amerikaanse monetaire beleid.
Centrale banken kopen onverstoorbaar door
Tegenover de verkopende ETF-belegger staat de kopende centrale bank. In het eerste kwartaal van 2026 kochten centrale banken wereldwijd netto 244 ton goud, blijkt uit cijfers van de World Gold Council. Polen was opnieuw een van de grootste kopers en had halverwege het jaar al zo'n 45 ton aan de reserves toegevoegd. Uit de jaarlijkse enquête van de World Gold Council blijkt bovendien dat een recordaandeel van de ondervraagde centrale banken van plan is de goudreserves verder uit te breiden: 45 procent verwacht zelf bij te kopen en 89 procent verwacht dat de mondiale goudreserves de komende twaalf maanden groeien.
Centrale banken kopen goud om andere redenen dan particuliere beleggers. Zij willen hun reserves spreiden, minder afhankelijk zijn van de dollar en een buffer aanhouden die niet door sancties of tegenpartijrisico kan worden geraakt. Daardoor reageren zij nauwelijks op de rente of op korte koersbewegingen, en vormen hun aankopen een relatief stabiele vraagbodem onder de markt.
Grotere reservepost dan Amerikaanse staatsobligaties
Hoe structureel die verschuiving is, blijkt uit een rapport van de Europese Centrale Bank van juni 2026 over de internationale rol van de euro. Daarin staat dat goud inmiddels ongeveer 27 procent van de mondiale officiële reserves uitmaakt, tegen zo'n 22 procent voor Amerikaanse staatsobligaties. Volgens die analyse is goud daarmee voor het eerst de grootste afzonderlijke reservepost van centrale banken. Uit dezelfde onderzoeken komt naar voren dat bijna driekwart van de reservebeheerders verwacht dat het aandeel van de dollar in de mondiale reserves de komende vijf jaar verder afneemt.
Voor de goudmarkt betekent dit dat een belangrijke groep kopers niet snel zal verdwijnen. Tegelijk is het geen garantie tegen koersdalingen: de ervaring van dit voorjaar laat zien dat uitstroom uit ETF's de prijs flink kan drukken, ook wanneer centrale banken doorkopen.
Wat kan dit betekenen voor de goudprijs?
- De structurele vraag van centrale banken legt historisch gezien een bodem onder de markt, ook in periodes van westerse verkoopdruk.
- Als de Federal Reserve deze week een mild signaal afgeeft, kan de ETF-uitstroom omslaan in instroom, wat de prijs kan ondersteunen.
- Een verder afnemend vertrouwen in de dollar als reservemunt kan de goudaankopen van centrale banken op peil houden.
- Bij nieuwe renteverhogingen kan de uitstroom uit ETF's aanhouden of versnellen, zeker nu een deel van de houders op verlies staat.
- Beleggers die "onder water" staan, kunnen bij een koersherstel juist verkopen om hun verlies te beperken, wat het opwaarts potentieel tijdelijk remt.
- Centrale banken kopen minder wanneer de prijs hard oploopt; hun vraag is een bodem, geen motor die elke prijs rechtvaardigt.
Dit zijn scenario's, geen voorspellingen. De verhouding tussen beide stromen kan per kwartaal verschuiven.
Wat betekent dit voor u?
Voor Nederlandse particulieren die fysiek goud bezitten of overwegen te kopen, is de belangrijkste les dat de goudmarkt momenteel door twee krachten wordt getrokken. De prijs van ongeveer 112 tot 113 euro per gram weerspiegelt zowel de verkoopdruk van rentegevoelige beleggers als de stabiele vraag van centrale banken. Historisch gezien zorgden periodes waarin centrale banken fors kochten voor relatief stevige bodems onder de goudprijs, al biedt dat geen zekerheid voor de toekomst.
Wie voor de lange termijn belegt, zit qua motief dichter bij een centrale bank dan bij een ETF-handelaar: spreiding en vermogensbehoud staan voorop, niet de koerswinst van volgende week. Grote koersuitslagen rond het Fed-besluit van woensdag veranderen aan dat langetermijnverhaal weinig.
Conclusie
De goudmarkt van 2026 kent twee gezichten: westerse ETF-beleggers die per saldo verkopen en centrale banken die in hoog tempo blijven kopen. Dat goud ondanks een correctie van zo'n 29 procent sinds januari boven de 4.000 dollar noteert, komt in belangrijke mate door die tweede groep. Goud is inmiddels zelfs een grotere reservepost dan Amerikaanse staatsobligaties.
Voor de korte termijn blijft de rente bepalend en daarmee het besluit dat de Federal Reserve woensdag neemt. Voor de lange termijn is de structurele verschuiving in de reserves van centrale banken het verhaal dat de moeite waard is om te volgen.
Geraadpleegde bronnen
- Discovery Alert, Gold ETF Outflows vs Central Bank Buying: 2026 Divergence Explained (25 juni 2026)
- Investing.com/Reuters, Gold ETFs could see fresh outflows on rising bets on Fed monetary tightening (24 juni 2026)
- GoldSilver, 298 Tonnes of ETF Gold Is Underwater. Central Banks Aren't. (juni 2026)
Lees waarom centrale banken goud in recordtempo kopen en hoe de fysieke goudvraag uit China, India en Turkije de markt ondersteunt. Wilt u zelf beginnen met fysiek goud? Onze kennisbank helpt u met beleggen in goud voor beginners en bekijk ons aanbod beleggingsmunten.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen beleggingsadvies. Beleggen in edelmetalen kent risico's. Raadpleeg bij twijfel een onafhankelijk financieel adviseur.
